Πίκμανση και ράγισμα στη δίπλωση: τι δείχνουν οι μετρήσεις

Ένα εξώφυλλο που ασπρίζει στη ράχη ή ένα τρίπτυχο με σπασμένο χρώμα πάνω στη γραμμή δίπλωσης είναι από τα πιο συνηθισμένα παράπονα στο φινίρισμα εντύπων. Το πρόβλημα εμφανίζεται στο τελευταίο στάδιο της παραγωγής, όταν το χαρτί έχει ήδη τυπωθεί και κοπεί, οπότε κάθε χαλασμένο φύλλο κοστίζει περισσότερο. Τα τελευταία χρόνια έχουν δημοσιευτεί μετρήσεις που δείχνουν από τι εξαρτάται το ράγισμα και πού οι γνωστοί πρακτικοί κανόνες δεν ισχύουν πάντα.

Τι συμβαίνει στο χαρτί όταν διπλώνει

Στη δίπλωση, η εξωτερική πλευρά του φύλλου τεντώνεται και η εσωτερική συμπιέζεται. Όπως σημειώνει η περίληψη μελέτης που δημοσίευσε η PRINTING United Alliance το 2023, η υπερβολική έκταση ή συμπίεση των ινών μπορεί να προκαλέσει ράγισμα της επίχρισης του χαρτιού, σπάσιμο των ινών ή αποκόλληση του μελανιού. Πρόκειται δηλαδή για τρεις διαφορετικές βλάβες που με το μάτι μοιάζουν ίδιες: μια λευκή γραμμή πάνω στο τύπωμα.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Αν ραγίζει η επίχριση, το ζήτημα είναι το χαρτί και ο τρόπος που δέχεται την τσάκιση. Αν ξεκολλά το μελάνι, το ζήτημα είναι η πρόσφυση του τυπώματος στην επιφάνεια.

Το γραμμάριο μετράει, και μετριέται

Ερευνητές του Τμήματος Γραφικής Μηχανικής και Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου του Νόβι Σαντ μέτρησαν το 2022 τις ρωγμές σε επιχρισμένα χαρτιά από 90 έως 170 g/m², σαρώνοντας τα δείγματα και μετρώντας τα λευκά εικονοστοιχεία πάνω στη γραμμή δίπλωσης. Οι μέσες τιμές ρωγμών αυξάνονταν σταθερά όσο ανέβαινε το βάρος του χαρτιού. Το συμπέρασμά τους είναι ότι τα παχύτερα υλικά αναπτύσσουν μεγαλύτερες επιφανειακές τάσεις κατά τη δίπλωση.

Αυτό εξηγεί γιατί στην πράξη υπάρχουν όρια βάρους πάνω από τα οποία το χαρτί δεν διπλώνει απευθείας. Η Lithotech, που προμηθεύει μηχανήματα γραφικών τεχνών από την Παιανία, αναφέρει ότι η τσάκιση είναι απαραίτητη σε χαρτιά πάνω από 150-170 g/m² και σε πλαστικοποιημένα υλικά. Η αμερικανική Mid-State Litho τοποθετεί το όριο για τα επιχρισμένα χαρτιά στα 216 g/m² (80 lb cover). Τα νούμερα διαφέρουν ανάλογα με το υλικό, η λογική όμως είναι κοινή: όσο πιο βαρύ το φύλλο, τόσο λιγότερο συγχωρεί.

Πώς δουλεύει η ελεγχόμενη τσάκιση

Η πίκμανση είναι η δημιουργία μιας ελεγχόμενης τσάκισης στο χαρτί ή στο χαρτόνι, χωρίς κοπή. Σύμφωνα με την περιγραφή της Mid-State Litho, ένας αρσενικός κανόνας πιέζει το φύλλο μέσα σε ένα θηλυκό κανάλι και συμπιέζει τις ίνες, ώστε να σχηματιστεί ένας μεντεσές πάνω στον οποίο θα γίνει η δίπλωση. Διαφέρει από τη χάραξη με ροδάκι, όπου μια αμβλεία λάμα σέρνεται κατά μήκος του φύλλου και ανοίγει ένα ρηχό αυλάκι.

Τα μηχανήματα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες, όπως τις περιγράφει η Lithotech:

• Χειροκίνητα, για μικρές ποσότητες.
• Ημιαυτόματα, με τροφοδοσία με το χέρι και ηλεκτρονική τσάκιση.
• Αυτόματα, με αυτόματη τροφοδοσία και πλήρη αυτοματισμό της διαδικασίας.

Τα «νερά» του χαρτιού: ένας κανόνας με εξαιρέσεις

Ο γνωστός κανόνας του εργαστηρίου λέει ότι η δίπλωση γίνεται παράλληλα με τη φορά των ινών. Οι μετρήσεις του Νόβι Σαντ τον επιβεβαιώνουν: τα δείγματα που διπλώθηκαν κάθετα στις ίνες είχαν μεγαλύτερη επιφανειακή φθορά, με τιμές από 0,99 έως 9,71, έναντι 0,66 έως 5,58 για τη δίπλωση παράλληλα με τις ίνες.

Η μελέτη του Hochschule der Medien της Στουτγάρδης, που παρουσιάστηκε στα πρακτικά της TAGA το 2023, δίνει πιο σύνθετη εικόνα. Εξέτασε επιχρισμένα και ανεπίχριστα χαρτιά ψηφιακής εκτύπωσης από 120 έως 250 g/m² και δεν βρήκε σταθερό πλεονέκτημα για τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Ορισμένα χαρτιά έδωσαν καλύτερο αποτέλεσμα κάθετα στις ίνες και άλλα παράλληλα. Το πρακτικό δίδαγμα είναι ότι ο κανόνας αξίζει ως αφετηρία, αλλά ένα δοκιμαστικό φύλλο από το συγκεκριμένο χαρτί λέει περισσότερα.

Ψηφιακή εκτύπωση και όφσετ στη γραμμή δίπλωσης

Στην ξηρή ψηφιακή εκτύπωση, το τόνερ κάθεται πάνω στην επιφάνεια του χαρτιού, ενώ το μελάνι όφσετ απορροφάται στο υλικό. Γι’ αυτό, όπως εξηγεί η Mid-State Litho, το στρώμα του τόνερ είναι επιρρεπές σε σπάσιμο κατά μήκος της γραμμής δίπλωσης.

Η γερμανική μελέτη, που συνέκρινε εκτυπώσεις HP Indigo με υγρό τόνερ και εκτυπώσεις όφσετ Heidelberg Speedmaster, κατέγραψε κάτι λιγότερο αναμενόμενο: τα φύλλα όφσετ είχαν υψηλότερο ποσοστό ρωγμών από τα ψηφιακά. Το ψηφιακό στρώμα μελανιού ήταν παχύτερο (1-3 μm έναντι 0,5-1,5 μm στο όφσετ) και στα ανεπίχριστα χαρτιά η βλάβη στα ψηφιακά ήταν αποκόλληση του μελανιού λόγω κακής πρόσφυσης, όχι σπάσιμο ινών. Άρα η τεχνολογία εκτύπωσης αλλάζει το είδος της βλάβης, όχι μόνο την έκτασή της.

Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει η τσάκιση

Η ίδια μελέτη διαπίστωσε ότι τα εργαλεία τσάκισης μείωσαν το ράγισμα, χωρίς όμως να το εξαλείψουν πλήρως. Τόνισε επίσης ότι το πλάτος της τσάκισης πρέπει να επιλέγεται με βάση τις συστάσεις για το γραμμάριο του χαρτιού. Με άλλα λόγια, το αποτέλεσμα κρίνεται από τη ρύθμιση όσο και από το ίδιο το μηχάνημα.

Από τα παραπάνω προκύπτουν μερικά σημεία που αξίζει να ελέγχονται πριν από κάθε δουλειά:

• Το βάρος του χαρτιού και αν είναι επιχρισμένο ή πλαστικοποιημένο.
• Η φορά των ινών σε σχέση με τη γραμμή δίπλωσης, με δοκιμή και στις δύο κατευθύνσεις όταν υπάρχει περιθώριο.
• Το πλάτος του καναλιού, προσαρμοσμένο στο γραμμάριο.
• Η τεχνολογία εκτύπωσης και η κάλυψη χρώματος πάνω στη γραμμή δίπλωσης.

Το ράγισμα στη δίπλωση δεν έχει μία αιτία, και οι μετρήσεις δείχνουν ότι ούτε οι πιο καθιερωμένοι κανόνες ισχύουν για κάθε χαρτί. Η σωστή τσάκιση περιορίζει το πρόβλημα, αλλά το ασφαλέστερο βήμα παραμένει η δοκιμή στο πραγματικό υλικό, με τις ρυθμίσεις που ταιριάζουν στο βάρος του.

Πηγές

• TAGA / Hochschule der Medien, Influence of Fibre Properties of Paper on the Folding Quality of Digitally Printed On-demand Products. https://library-files.taga.org/2023-proceedings/T20230109.pdf
• PRINTING United Alliance, Influence Of Fibre Properties Of Paper On The Folding Quality Of Digitally Printed On-demand Products. https://printing.org/publication/influence-of-fibre-properties-of-paper-on-the-folding-quality-of-digitally-printed-on-demand-products
• University of Novi Sad, Faculty of Technical Sciences, Statistical Approach in Fold Crack Distribution Analysis. https://www.grid.uns.ac.rs/symposium/download/2022/74.pdf
• Mid-State Litho, Paper Creasing vs Scoring, What’s Better? https://blog.midstatelitho.com/creasing-vs-scoring/

Σχετικοί οδηγοί

Voucher ανέργων και εργαζομένων: τα βήματα ως την πιστοποίησηΤα προγράμματα κατάρτισης με voucher της ΔΥΠΑ μοιάζουν απλά όταν ανακοινώνονται: μια αίτηση, μερικές ώρες μαθημάτων...Τι καθορίζει την τιμή ενός θυροτηλεφώνου ή θυροτηλεόρασηςΌποιος ψάχνει τιμές για θυροτηλέφωνο ή θυροτηλεόραση ανακαλύπτει γρήγορα ότι δεν υπάρχει ένα σταθερό ποσό. Δύο...Καθαρισμός πολυκατοικιών: πρόγραμμα ανά χώρο και ασφάλειαΗ είσοδος μιας πολυκατοικίας είναι το πρώτο πράγμα που βλέπει όποιος μπαίνει στο κτίριο, είτε είναι...