Σκληρό εξόγκωμα στο κεφάλι χωρίς χτύπημα, πότε θέλει γιατρό

Ένα εξόγκωμα στο κεφάλι που μοιάζει με καρούμπαλο, αλλά εμφανίστηκε χωρίς να έχει προηγηθεί χτύπημα, συνήθως προκαλεί ανησυχία. Τα περισσότερα εξογκώματα στο τριχωτό της κεφαλής είναι ακίνδυνα, όμως η αιτία δεν φαίνεται πάντα με το μάτι ή με την αφή. Παρακάτω θα βρείτε τις συχνότερες εξηγήσεις, τι ξεχωρίζει τη μία από την άλλη και ποια σημάδια δείχνουν ότι ήρθε η ώρα για εξέταση.

Καρούμπαλο μετά από χτύπημα ή κάτι άλλο;

Όταν το εξόγκωμα εμφανίζεται αμέσως μετά από ένα χτύπημα, πρόκειται συνήθως για τοπικό πρήξιμο. Για τις ήπιες κακώσεις κεφαλιού, το NHS συστήνει παγοκύστη (ή σακούλα με κατεψυγμένα μπιζέλια) τυλιγμένη σε πετσέτα, για λίγο κάθε φορά τις πρώτες ημέρες, ξεκούραση και την παρουσία ενός ενήλικα δίπλα στο άτομο τουλάχιστον τις πρώτες 24 ώρες.

Υπάρχουν όμως σημάδια μετά από χτύπημα που χρειάζονται άμεση βοήθεια: απώλεια αισθήσεων, δυσκολία να μείνει κανείς ξύπνιος, σπασμοί, προβλήματα στην όραση ή στην ακοή, διαυγές υγρό από τη μύτη ή τα αυτιά, νέο μούδιασμα ή αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία ή στην ισορροπία, καθώς και «βαθούλωμα» στο κεφάλι. Ο έμετος, η ζάλη και η λήψη φαρμάκων που αραιώνουν το αίμα είναι επίσης λόγοι να ζητήσετε ιατρική συμβουλή. Στην Ελλάδα, για επείγον περιστατικό καλείτε το 166 ή το 112.

Όταν δεν υπήρξε χτύπημα, οι συχνότερες αιτίες

Αν το εξόγκωμα εμφανίστηκε χωρίς προφανή λόγο, οι συνηθέστερες εξηγήσεις αφορούν το δέρμα και τον ιστό κάτω από αυτό και όχι το ίδιο το οστό. Το NHS αναφέρει ότι τα περισσότερα εξογκώματα είναι αβλαβή, αλλά τονίζει ότι δεν πρέπει να βάζουμε μόνοι μας διάγνωση από τα συμπτώματα.

• Τριχειλημματική κύστη (pilar cyst). Σύμφωνα με το StatPearls, είναι ο πιο συχνός τύπος κύστης του δέρματος και εμφανίζεται κυρίως στο τριχωτό της κεφαλής. Μοιάζει με λείο, σφιχτό, καλά περιγεγραμμένο οζίδιο στο χρώμα του δέρματος, που μετακινείται. Συνήθως δεν πονά, εκτός αν φλεγμαίνει ή σπάσει. Είναι συχνότερη στις γυναίκες και μπορεί να υπάρχει οικογενειακό ιστορικό.
• Λίπωμα. Η Mayo Clinic το περιγράφει ως λιπώδες εξόγκωμα που μεγαλώνει αργά, είναι μαλακό σαν ζύμη και μετακινείται με ελαφριά πίεση του δακτύλου. Συνήθως έχει διάμετρο κάτω από 3-5 εκατοστά και είναι συχνότερο σε ηλικίες 40-60 ετών. Κάποιες φορές πονά, όταν πιέζει κοντινά νεύρα.
• Άλλες αλλαγές του δέρματος. Το NHS αναφέρει επίσης τα μικρά σαρκώδη μορφώματα (skin tags) και τα αποστήματα, που είναι πρησμένα, επώδυνα και μπορεί να συνοδεύονται από πυρετό.

Σκληρό σαν κόκαλο, το οστέωμα

Όταν το εξόγκωμα είναι πολύ σκληρό, δεν μετακινείται και μοιάζει να «ανήκει» στο κρανίο, ένα από τα ενδεχόμενα είναι το οστέωμα. Πρόκειται για καλοήθη οστική απόφυση που εμφανίζεται κυρίως στο κρανίο και στα οστά του προσώπου. Σύμφωνα με το BoneTumor.org, τα οστεώματα είναι συνήθως εντελώς ασυμπτωματικά και η συχνότητά τους κορυφώνεται στην έκτη δεκαετία της ζωής. Το Learning Radiology σημειώνει ότι μεγαλώνουν αργά και χωρίς πόνο, εντοπίζονται συχνότερα στο μετωπιαίο οστό και στην εξωτερική πλευρά του κρανίου και είναι συχνότερα στις γυναίκες.

Επειδή συνήθως δεν προκαλούν ενοχλήσεις, συχνά γίνονται αντιληπτά μόνο ως ένα σκληρό «κουμπί» κάτω από τα μαλλιά. Τα πολλαπλά οστεώματα συνδέονται με το σύνδρομο Gardner, που συνοδεύεται από πολύποδες στο έντερο, γι’ αυτό ο γιατρός μπορεί να ρωτήσει για το οικογενειακό ιστορικό. Θεραπεία συνήθως χρειάζεται μόνο όταν υπάρχουν συμπτώματα ή για αισθητικούς λόγους. Για το πώς διερευνάται και πότε αφαιρείται ένα εξόγκωμα στο κεφάλι σαν καρούμπαλο που αποδεικνύεται οστέωμα, μπορείτε να διαβάσετε τη σχετική σελίδα του νευροχειρουργού Δρ. Ν. Καραγεώργου.

Οστέωμα και οστεοειδές οστέωμα, δύο διαφορετικά πράγματα

Τα ονόματα μοιάζουν, όμως πρόκειται για διαφορετικές παθήσεις. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (AAOS), το οστεοειδές οστέωμα είναι κι αυτό καλοήθης όγκος που δεν κάνει μεταστάσεις, αλλά είναι μικρό, κάτω από 1,5 εκατοστό, εμφανίζεται κυρίως σε ηλικίες 4-25 ετών και βρίσκεται συνήθως στα οστά των ποδιών. Μπορεί να εμφανιστεί και στα χέρια, στα δάχτυλα και στη σπονδυλική στήλη. Το βασικό του γνώρισμα είναι ο πόνος: θαμπός και μέτριος, που μπορεί να γίνει έντονος ιδιαίτερα τη νύχτα και συνήθως υποχωρεί με μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη.

Με απλά λόγια, ένα ανώδυνο και σκληρό εξόγκωμα στο κρανίο ταιριάζει περισσότερο στην εικόνα του κλασικού οστεώματος, ενώ ο επίμονος νυχτερινός πόνος σε ένα οστό είναι πιο χαρακτηριστικός του οστεοειδούς οστεώματος. Τη διάκριση την κάνει ο γιατρός με την εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο, όχι η ψηλάφηση στο σπίτι.

Μικρά εξογκώματα στο κεφάλι, τι να παρατηρείτε

Τα μικρά εξογκώματα στο κεφάλι αξίζει να τα παρακολουθείτε με έναν απλό τρόπο. Σημειώστε πότε τα προσέξατε πρώτη φορά και ελέγχετε κάθε λίγες εβδομάδες:

• αν μεγαλώνουν,
• αν είναι μαλακά και κινούνται ή σκληρά και ακίνητα,
• αν πονούν, κοκκινίζουν ή είναι ζεστά,
• αν εμφανίζονται κι άλλα σε διαφορετικά σημεία.

Μια φωτογραφία με έναν χάρακα δίπλα βοηθά να φανεί αν αλλάζει το μέγεθος. Οι σημειώσεις αυτές είναι χρήσιμες και για τον γιατρό, αν τελικά χρειαστεί επίσκεψη.

Πότε χρειάζεται εξέταση

Το NHS συστήνει επίσκεψη σε γιατρό όταν:

• το εξόγκωμα μεγαλώνει,
• είναι σκληρό και δεν μετακινείται,
• διαρκεί περισσότερο από 2 εβδομάδες,
• ξαναεμφανίζεται μετά την αφαίρεσή του,
• πονά, είναι κόκκινο ή ζεστό.

Ο γιατρός θα ξεκινήσει από το ιστορικό και την ψηλάφηση. Για τις κύστεις του τριχωτού η διάγνωση είναι κυρίως κλινική, ενώ όταν το εξόγκωμα φαίνεται να προέρχεται από το οστό, χρειάζεται απεικονιστικός έλεγχος. Ανάλογα με το εύρημα, μπορεί να χρειαστεί παραπομπή σε ειδικό.

Τα περισσότερα εξογκώματα στο κεφάλι είναι ακίνδυνα, όμως κανένα δεν κρίνεται από απόσταση. Αν ένα εξόγκωμα δεν υποχωρεί, αλλάζει ή σας προβληματίζει, η εξέταση είναι ο μόνος τρόπος να μάθετε τι είναι και αν χρειάζεται κάτι παραπάνω από απλή παρακολούθηση.

Πηγές

• NHS, Lumps. https://www.nhs.uk/symptoms/lumps/
• NHS, Head injury and concussion. https://www.nhs.uk/conditions/head-injury-and-concussion/
• StatPearls (NCBI Bookshelf), Pilar Cyst. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534209/
• Mayo Clinic, Lipoma – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/lipoma/symptoms-causes/syc-20374470
• BoneTumor.org, Osteoma. https://bonetumor.org/node/192
• Learning Radiology, Osteoma, skull. https://learningradiology.com/notes/neuronotes/osteomaskull.htm
• AAOS OrthoInfo, Osteoid Osteoma. https://www.orthoinfo.org/diseases–conditions/osteoid-osteoma

Σχετικοί οδηγοί

Ηπατεκτομή: πότε χρειάζεται και πώς αναγεννάται το ήπαρΗ ηπατεκτομή, δηλαδή η χειρουργική αφαίρεση τμήματος του ήπατος, ακούγεται συχνά τρομακτική. Το ήπαρ είναι ζωτικό...Λαπαροσκοπική επέμβαση: τι να περιμένετε από την ανάρρωσηΌταν ο γιατρός προτείνει μια επέμβαση «με λαπαροσκόπηση», οι περισσότεροι ασθενείς έχουν τις ίδιες απορίες: πόσο...Πόνος στο αυτί τη νύχτα: ωτίτιδα, ανακούφιση και σημάδιαΟ πόνος στο αυτί έχει μια ενοχλητική συνήθεια: φαίνεται να δυναμώνει όταν το σπίτι ησυχάζει και...