Σπιράλ εξαερισμού: υλικό, θερμοκρασία και καθημερινός έλεγχος

Ο εύκαμπτος σωλήνας που ενώνει μια χοάνη αναρρόφησης με τον ανεμιστήρα μοιάζει με το πιο απλό κομμάτι μιας εγκατάστασης. Στην πράξη είναι αυτό που φθείρεται πρώτο. Όποιος στήνει εξαερισμό σε συνεργείο, ξυλουργείο, βαφείο ή αποθήκη καλείται να αποφασίσει δύο πράγματα: ποιο υλικό ταιριάζει στη δουλειά και πώς θα παρακολουθεί τον σωλήνα ώστε να συνεχίσει να κάνει αυτό για το οποίο μπήκε.

Τι δουλειά κάνει ο σωλήνας σε ένα σύστημα απαγωγής

Η βρετανική αρχή για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία (HSE) περιγράφει τον τοπικό εξαερισμό ως αλυσίδα από μέρη: χοάνη που συλλαμβάνει τον ρύπο στην πηγή, αγωγούς που τον απομακρύνουν, φίλτρο ή καθαριστή αέρα, ανεμιστήρα και έξοδο του καθαρού αέρα σε ασφαλές σημείο έξω από τον χώρο. Οι αγωγοί είναι το μέρος που συνδέει όλα τα υπόλοιπα. Αν τρυπήσει ή αποσυνδεθεί ένα τμήμα τους, ο ανεμιστήρας συνεχίζει να γυρίζει αλλά ο ρύπος δεν φτάνει εκεί που πρέπει.

Το εύκαμπτο τμήμα χρησιμοποιείται εκεί όπου η χοάνη μετακινείται, όπου υπάρχει δόνηση ή όπου η όδευση δεν βγαίνει με σταθερό αγωγό. Αυτή η ευκολία έχει κόστος, γιατί το εύκαμπτο τμήμα είναι και το πιο εκτεθειμένο σε τριβή, τσάκισμα και χτυπήματα.

Το υλικό κρίνεται από αυτό που περνάει μέσα

Ο οδηγός HSG258 της HSE για τον τοπικό εξαερισμό σημειώνει ότι ορισμένα σωματίδια είναι πιο λειαντικά από άλλα και ορισμένα πιο δραστικά χημικά, σε βαθμό που μπορούν να προσβάλουν τα μέρη του συστήματος. Αυτό περιορίζει τα υλικά από τα οποία μπορεί να κατασκευαστεί. Με άλλα λόγια, η πρώτη ερώτηση δεν είναι η διάμετρος αλλά το τι ακριβώς θα μεταφέρει ο σωλήνας.

• Σκόνη, ρινίσματα, πριονίδι: εδώ μετράει η αντοχή στην τριβή. Οι κατασκευαστές σωλήνων αναρρόφησης προβάλλουν την πολυουρεθάνη ως υλικό με υψηλή αντοχή στην τριβή και καλή ευκαμψία.
• Καπνοί και αναθυμιάσεις: ελαφρύτεροι σωλήνες PVC χρησιμοποιούνται συχνά, για παράδειγμα σε απαγωγή καπνών συγκόλλησης.
• Ατμοί χημικών ή εύφλεκτη σκόνη: υπάρχουν αγώγιμοι και αντιστατικοί τύποι, με αντίσταση κάτω από ένα όριο που ορίζουν οι σχετικοί κανονισμοί για εκρήξιμες ατμόσφαιρες. Σε τέτοιο χώρο η επιλογή γίνεται με βάση τη μελέτη της εγκατάστασης και όχι με το μάτι.

Η θερμοκρασία είναι όριο, όχι λεπτομέρεια

Κάθε σωλήνας έχει εύρος θερμοκρασίας λειτουργίας που αναγράφεται από τον κατασκευαστή. Σε κατάλογο μεγάλου ευρωπαϊκού κατασκευαστή, ένας τυπικός σωλήνας αναρρόφησης δίνεται για -20 έως 70°C, ένας ενισχυμένος τύπος πολυουρεθάνης για -40 έως 125°C, ενώ για πολύ υψηλές θερμοκρασίες υπάρχουν ειδικά υλικά. Οι τιμές αυτές δείχνουν πόσο διαφέρουν μεταξύ τους προϊόντα που εξωτερικά μοιάζουν ίδια.

Γι’ αυτό σε μια γκάμα θα δεις τον ίδιο τύπο σωλήνα σε περισσότερες εκδόσεις. Στην κατηγορία σπιράλ εξαερισμού της εταιρείας Σιούτης Κ. στον Πειραιά, για παράδειγμα, υπάρχουν ξεχωριστά σωλήνες πολυουρεθάνης, τύπος για 125°C, σπιράλ για ηλεκτρικές σκούπες και σύνδεσμοι λαμαρίνας (μούφες) για την ένωση των τμημάτων. Η θερμοκρασία του αέρα στο σημείο όπου μπαίνει ο σωλήνας, και όχι στον χώρο γενικά, είναι αυτή που πρέπει να συγκριθεί με το όριο του προϊόντος.

Το εύκαμπτο τμήμα είναι αναλώσιμο

Ο σύντομος οδηγός INDG408 της HSE για την αγορά και χρήση τοπικού εξαερισμού κατατάσσει ρητά τον εύκαμπτο αγωγό, μαζί με τα φίλτρα, στα μέρη που φθείρονται με τη χρήση. Αναφέρει επίσης ότι και τα μη κινούμενα μέρη, όπως χοάνες, αγωγοί και στεγανώσεις, παθαίνουν μηχανική ή χημική φθορά.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ο σωλήνας δεν αγοράζεται μία φορά για πάντα. Αξίζει να υπάρχει ανταλλακτικό μήκος στην αποθήκη, μαζί με τους συνδέσμους που του ταιριάζουν, ώστε μια σκισμένη σπείρα να αλλάζει την ίδια μέρα αντί να δένεται με ταινία.

Τι ελέγχεις κάθε μέρα και τι κάθε χρόνο

Το φύλλο οδηγιών G406 της HSE δίνει μια απλή ρουτίνα. Κάθε μέρα, πριν από τη δουλειά, γίνεται οπτικός έλεγχος για σημάδια ζημιάς στους αγωγούς, στον ανεμιστήρα και στο φίλτρο, και κάθε ζημιά επισκευάζεται αμέσως. Στην αρχή της βάρδιας επιβεβαιώνεται ότι το σύστημα είναι ανοιχτό και δουλεύει, με μια ματιά στον δείκτη ροής αέρα, που μπορεί να είναι ένα απλό μανόμετρο κοντά στην είσοδο.

Στον εύκαμπτο σωλήνα ο καθημερινός έλεγχος είναι σύντομος:

• σκισίματα ή τρύπες στο τοίχωμα ανάμεσα στις σπείρες,
• σημεία όπου ο σωλήνας έχει τσακίσει ή πατηθεί,
• συνδέσεις που έχουν χαλαρώσει στη χοάνη και στον σταθερό αγωγό,
• υλικό που έχει μαζευτεί στο κάτω μέρος μιας καμπύλης.

Πέρα από τον καθημερινό έλεγχο, η HSE αναφέρει ότι τα περισσότερα συστήματα χρειάζονται πλήρη εξέταση και δοκιμή από αρμόδιο πρόσωπο μία φορά τον χρόνο, με ανώτατο νόμιμο διάστημα τους 14 μήνες στη βρετανική νομοθεσία, και συχνότερα σε διεργασίες υψηλού κινδύνου. Τα αρχεία κρατούνται για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Τα διαστήματα αυτά ισχύουν για το Ηνωμένο Βασίλειο. Για μια ελληνική εγκατάσταση τις υποχρεώσεις τις ορίζει ο τεχνικός ασφαλείας, αλλά η λογική του τακτικού, καταγεγραμμένου ελέγχου είναι η ίδια.

Πριν παραγγείλεις

Μια παραγγελία γίνεται σωστά όταν ο προμηθευτής ξέρει πέντε πράγματα: τι περνάει από τον σωλήνα, σε τι θερμοκρασία, ποια είναι η διάμετρος του στομίου στη χοάνη και στον ανεμιστήρα, πόσο μήκος χρειάζεται με τις καμπύλες, και αν ο χώρος έχει απαιτήσεις αντιστατικότητας. Με αυτά τα στοιχεία η επιλογή ανάμεσα σε PVC, πολυουρεθάνη ή τύπο υψηλής θερμοκρασίας παύει να είναι θέμα τιμής και γίνεται θέμα καταλληλότητας.

Ο σωλήνας εξαερισμού είναι φθηνό εξάρτημα σε σχέση με το υπόλοιπο σύστημα. Όταν όμως είναι λάθος υλικό ή μένει κομμένος, ακυρώνει όλη την επένδυση που υπάρχει γύρω του.

Πηγές

• Health and Safety Executive, Controlling airborne contaminants at work: A guide to local exhaust ventilation (LEV), HSG258. https://www.hse.gov.uk/PUBNS/books/hsg258.htm
• Health and Safety Executive, Clearing the air: A simple guide to buying and using local exhaust ventilation (LEV), INDG408. https://books.hse.gov.uk/gempdf/indg408.pdf
• Health and Safety Executive, COSHH Essentials G406: New and existing engineering control systems, Local exhaust ventilation. https://www.hse.gov.uk/PUBNS/guidance/g406.pdf
• NORRES, Suction hoses for fume and dust extraction. https://www.norres.com/en/products/application-areas/fume-dust-extraction/

Σχετικοί οδηγοί

Voucher ανέργων και εργαζομένων: τα βήματα ως την πιστοποίησηΤα προγράμματα κατάρτισης με voucher της ΔΥΠΑ μοιάζουν απλά όταν ανακοινώνονται: μια αίτηση, μερικές ώρες μαθημάτων...Τι καθορίζει την τιμή ενός θυροτηλεφώνου ή θυροτηλεόρασηςΌποιος ψάχνει τιμές για θυροτηλέφωνο ή θυροτηλεόραση ανακαλύπτει γρήγορα ότι δεν υπάρχει ένα σταθερό ποσό. Δύο...Καθαρισμός πολυκατοικιών: πρόγραμμα ανά χώρο και ασφάλειαΗ είσοδος μιας πολυκατοικίας είναι το πρώτο πράγμα που βλέπει όποιος μπαίνει στο κτίριο, είτε είναι...