Ηπατεκτομή: πότε χρειάζεται και πώς αναγεννάται το ήπαρ

Η ηπατεκτομή, δηλαδή η χειρουργική αφαίρεση τμήματος του ήπατος, ακούγεται συχνά τρομακτική. Το ήπαρ είναι ζωτικό όργανο, οπότε πολλοί αναρωτιούνται πώς γίνεται να αφαιρεθεί ένα κομμάτι του. Η απάντηση βρίσκεται σε μια ιδιότητα που έχουν ελάχιστα όργανα του σώματος: την ικανότητα να ξαναμεγαλώνει. Παρακάτω εξηγούμε πότε προτείνεται η επέμβαση, γιατί είναι εφικτή και τι να περιμένει ο ασθενής πριν και μετά.

Πότε χρειάζεται ηπατεκτομή

Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, η μερική ηπατεκτομή γίνεται κυρίως για την αφαίρεση όγκου, κακοήθους, προκαρκινικού ή καλοήθους. Οι συχνότερες περιπτώσεις είναι:

• ο ηπατοκυτταρικός καρκίνος, που ξεκινά από τα κύτταρα του ήπατος,
• το χολαγγειοκαρκίνωμα, ο καρκίνος των χοληφόρων πόρων,
• οι μεταστάσεις στο ήπαρ από καρκίνο του παχέος εντέρου,
• καλοήθεις παθήσεις, όπως αδενώματα, κύστεις ήπατος και ενδοηπατικοί λίθοι.

Για τις μεταστάσεις, το Cancer Research UK αναφέρει ότι η χειρουργική είναι συνηθισμένη θεραπεία όταν ο καρκίνος του εντέρου έχει εξαπλωθεί στο ήπαρ. Το αν ταιριάζει σε κάθε ασθενή εξαρτάται από το πού ξεκίνησε ο καρκίνος και από το πόσες και πόσο μεγάλες είναι οι εστίες στο ήπαρ. Αν η νόσος έχει εξαπλωθεί και σε άλλα σημεία του σώματος, η επέμβαση συνήθως δεν προτείνεται. Πριν ή μετά την επέμβαση μπορεί να δοθεί χημειοθεραπεία ή στοχευμένη θεραπεία.

Πώς η αναγέννηση του ήπατος κάνει την επέμβαση δυνατή

Το ήπαρ χωρίζεται σε 8 τμήματα και ο χειρουργός μπορεί να αφαιρέσει ένα ή περισσότερα από αυτά. Το Cancer Research UK σημειώνει ότι μπορεί να αφαιρεθεί από μια μικρή περιοχή έως και τα τρία τέταρτα του ήπατος. Η Cleveland Clinic αναφέρει έως και τα δύο τρίτα, εφόσον το υπόλοιπο ήπαρ είναι υγιές, ενώ σε ήπαρ με σημαντική βλάβη το όριο μπορεί να πέσει στο ένα τρίτο.

Μετά την επέμβαση, το ήπαρ που απομένει αναλαμβάνει όλες τις λειτουργίες και σταδιακά μεγαλώνει ξανά. Κατά την Cleveland Clinic, ο υγιής ηπατικός ιστός μπορεί να ανακτήσει περίπου τα δύο τρίτα του όγκου του μέσα σε λίγες εβδομάδες, αν και δεν είναι ασυνήθιστο να χρειαστούν αρκετοί μήνες. Η αναγέννηση είναι πιο αργή όταν το ήπαρ έχει επιβαρυνθεί από χημειοθεραπεία, λίπωση ή κίρρωση.

Ποιος μπορεί να χειρουργηθεί

Η American Cancer Society αναφέρει ότι, στον καρκίνο που ξεκινά από το ήπαρ, οι καλύτεροι υποψήφιοι έχουν καλή ηπατική λειτουργία, καλή γενική υγεία και έναν όγκο που δεν έχει αναπτυχθεί μέσα στα αιμοφόρα αγγεία. Και ασθενείς με κίρρωση μπορεί να χειρουργηθούν, αν υπάρχει μόνο ένας όγκος. Για την εκτίμηση της κίρρωσης χρησιμοποιείται η κλίμακα Child-Pugh: όσοι ανήκουν στην κατηγορία A έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να χειρουργηθούν, ενώ στην κατηγορία C η επέμβαση συνήθως δεν γίνεται.

Πριν αποφασιστεί η επέμβαση γίνονται αξονική ή μαγνητική τομογραφία, αιματολογικές εξετάσεις ηπατικής λειτουργίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, βιοψία. Ο στόχος είναι να φανεί αν η βλάβη αφαιρείται, αν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί αλλού και πόσο λειτουργικό ήπαρ θα μείνει. Όταν το ήπαρ που θα παραμείνει δεν αρκεί, μία λύση είναι ο εμβολισμός της πυλαίας φλέβας, που κατά το Cancer Research UK γίνεται 4 έως 5 εβδομάδες πριν την ηπατεκτομή, ώστε να μεγαλώσει το τμήμα που θα μείνει.

Ανοιχτή, λαπαροσκοπική ή ρομποτική επέμβαση

Η ανοιχτή χειρουργική γίνεται με μία μεγάλη τομή στο πάνω μέρος της κοιλιάς και προτιμάται στις πιο εκτεταμένες ή σύνθετες εκτομές. Στη λαπαροσκοπική ή ρομποτική τεχνική ο χειρουργός δουλεύει μέσα από μικρές τομές, και η Cleveland Clinic αναφέρει ότι πλέον ακόμα και μεγάλες εκτομές γίνονται μερικές φορές με αυτόν τον τρόπο. Η επέμβαση μπορεί να διαρκέσει από δύο έως έξι ώρες, ενώ μια λαπαροσκοπική επέμβαση μπορεί να χρειαστεί να μετατραπεί σε ανοιχτή στη διάρκειά της.

Η επιλογή εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση και τον αριθμό των βλαβών. Στη σελίδα για τη χειρουργική ήπατος του χειρουργού Αριστοτέλη Περράκη περιγράφονται και οι τρεις προσεγγίσεις, καθώς και τεχνικές όπως η ηπατεκτομή δύο σταδίων και ο εμβολισμός της πυλαίας φλέβας για την ανάπτυξη του ήπατος που θα παραμείνει.

Τι να περιμένετε μετά την ηπατεκτομή

Η ηπατεκτομή είναι μεγάλη επέμβαση. Ο ασθενής μπορεί να ξυπνήσει σε μονάδα εντατικής ή αυξημένης φροντίδας και να επιστρέψει στον θάλαμο μετά από λίγες ημέρες. Η παραμονή στο νοσοκομείο διαρκεί συνήθως έως μία εβδομάδα. Πόνος, κόπωση και ναυτία είναι συχνά τις πρώτες ημέρες και, κατά την Cleveland Clinic, υποχωρούν συνήθως μέσα σε περίπου δύο εβδομάδες.

Για την ανάρρωση στο σπίτι, η Cleveland Clinic δίνει τα εξής ενδεικτικά διαστήματα:

• μετά από ανοιχτή επέμβαση, 4 έως 8 εβδομάδες, με επιστροφή σε όλες τις δραστηριότητες έως και τις 12 εβδομάδες,
• μετά από λαπαροσκοπική ή ρομποτική, 2 έως 4 εβδομάδες, με επιστροφή στις συνήθεις δραστηριότητες σε 6 έως 8 εβδομάδες.

Βοηθούν το καθημερινό περπάτημα, τουλάχιστον 30 λεπτά, η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης και η αποφυγή του αλκοόλ. Συνήθως ο ασθενής ξαναβλέπει τον χειρουργό περίπου δύο εβδομάδες μετά το εξιτήριο, για να συζητήσουν το αποτέλεσμα της ιστολογικής εξέτασης.

Πιθανές επιπλοκές και πότε να ζητήσετε βοήθεια

Όπως κάθε μεγάλη επέμβαση, η ηπατεκτομή έχει κινδύνους. Το Cancer Research UK αναφέρει αιμορραγία, λοίμωξη, διαρροή χολής, συλλογή υγρού στην κοιλιά (ασκίτη), θρόμβους, προβλήματα στα νεφρά και ηπατική ανεπάρκεια, όταν το ήπαρ που μένει δεν επαρκεί. Η American Cancer Society τονίζει ότι πρόκειται για σοβαρή επέμβαση που πρέπει να γίνεται μόνο από έμπειρους χειρουργούς.

Μετά το εξιτήριο χρειάζεται επικοινωνία με τον γιατρό αν εμφανιστεί αιμορραγία ή έκκριση από το τραύμα, επίμονος πυρετός, έμετοι, διόγκωση της κοιλιάς ή ίκτερος, δηλαδή κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών.

Η ηπατεκτομή στηρίζεται στη σπάνια ικανότητα του ήπατος να αναγεννάται. Το αν και πόσο ήπαρ μπορεί να αφαιρεθεί κρίνεται από την υγεία του οργάνου, τον τύπο και την έκταση της νόσου και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Η απόφαση παίρνεται εξατομικευμένα από τον χειρουργό και την ογκολογική ομάδα, με βάση τις εξετάσεις του κάθε ασθενούς.

Πηγές

• Cleveland Clinic, Hepatectomy (Liver Resection) Surgery: Procedure & Recovery. https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/22930-hepatectomy-liver-resection
• Cancer Research UK, Surgery to remove part of your liver. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/liver-cancer/treatment/surgery/resection/about
• Cancer Research UK, Treatment for secondary liver cancer. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/secondary-cancer/secondary-liver-cancer/treatment
• American Cancer Society, Surgery for Liver Cancer. https://www.cancer.org/cancer/types/liver-cancer/treating/surgery.html

Σχετικοί οδηγοί

Σκληρό εξόγκωμα στο κεφάλι χωρίς χτύπημα, πότε θέλει γιατρόΈνα εξόγκωμα στο κεφάλι που μοιάζει με καρούμπαλο, αλλά εμφανίστηκε χωρίς να έχει προηγηθεί χτύπημα, συνήθως...Λαπαροσκοπική επέμβαση: τι να περιμένετε από την ανάρρωσηΌταν ο γιατρός προτείνει μια επέμβαση «με λαπαροσκόπηση», οι περισσότεροι ασθενείς έχουν τις ίδιες απορίες: πόσο...Πόνος στο αυτί τη νύχτα: ωτίτιδα, ανακούφιση και σημάδιαΟ πόνος στο αυτί έχει μια ενοχλητική συνήθεια: φαίνεται να δυναμώνει όταν το σπίτι ησυχάζει και...