Καρκίνωμα in situ του μαστού: τι σημαίνει και τι ακολουθεί

Η φράση «καρκίνωμα in situ» εμφανίζεται συχνά σε αποτελέσματα βιοψίας μετά από μαστογραφία και προκαλεί εύλογη αναστάτωση. Είναι καρκίνος ή όχι; Χρειάζεται χειρουργείο, ακτινοβολία, φάρμακα; Το άρθρο αυτό εξηγεί τι περιγράφει ο όρος, πώς φτάνει κανείς στη διάγνωση και ποια βήματα αναφέρουν οι διεθνείς φορείς για την αντιμετώπιση. Δεν αντικαθιστά τη συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό, που είναι ο μόνος που γνωρίζει τα στοιχεία της κάθε περίπτωσης.

Τι περιγράφει ο όρος «in situ»

Το πορογενές καρκίνωμα in situ, γνωστό διεθνώς ως DCIS (ductal carcinoma in situ), αφορά τους πόρους του μαστού, δηλαδή τα σωληνάκια που μεταφέρουν το γάλα. Σύμφωνα με την American Cancer Society, στο DCIS τα κύτταρα που επενδύουν τους πόρους έχουν μετατραπεί σε καρκινικά, αλλά δεν έχουν περάσει το τοίχωμα του πόρου προς τον γύρω ιστό του μαστού. Γι’ αυτό χαρακτηρίζεται μη διηθητικό ή προδιηθητικό και αναφέρεται ως καρκίνος μαστού σταδίου 0.

Η ίδια πηγή σημειώνει ότι περίπου 1 στους 5 καρκίνους του μαστού είναι DCIS και ότι, όσο παραμένει in situ, δεν μπορεί να δώσει μεταστάσεις σε άλλα όργανα. Αν θέλετε να δείτε πώς το εξηγεί ένας μαστολόγος στα ελληνικά, η σελίδα του Γεωργίου Η. Μεταξά για το τι σημαίνει in situ στο πορογενές καρκίνωμα το περιγράφει ως την πιο πρώιμη μορφή καρκίνου του μαστού, που δεν έχει εξαπλωθεί πέρα από το σημείο όπου πρωτοδημιουργήθηκε.

Γιατί αντιμετωπίζεται, αφού δεν είναι διηθητικό

Η American Cancer Society αναφέρει ότι, αν δεν αντιμετωπιστεί, το DCIS μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να εξελιχθεί σε διηθητικό καρκίνο. Παράλληλα επισημαίνει ότι οι γιατροί δεν διαθέτουν σήμερα αξιόπιστο τρόπο να προβλέψουν ποιες περιπτώσεις θα εξελιχθούν και ποιες όχι. Αυτή η αβεβαιότητα είναι ο λόγος που στις περισσότερες γυναίκες προτείνεται θεραπεία, και όχι απλή αναμονή.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Κατά τη Mayo Clinic, το DCIS εντοπίζεται συνήθως σε μαστογραφία προληπτικού ελέγχου. Η διαγνωστική μαστογραφία που ακολουθεί εξετάζει πιο προσεκτικά τυχόν εναποθέσεις ασβεστίου στον ιστό του μαστού. Σπανιότερα, σύμφωνα με την American Cancer Society, η βλάβη γίνεται αντιληπτή ως ψηλαφητό ογκίδιο ή ως έκκριμα από τη θηλή.

Η επιβεβαίωση γίνεται με βιοψία, δηλαδή λήψη δείγματος ιστού με βελόνα υπό απεικονιστική καθοδήγηση. Στο εργαστήριο ο παθολογοανατόμος εξετάζει, όπως αναφέρει η Mayo Clinic:

• το πρότυπο ανάπτυξης του DCIS,
• τον βαθμό κακοήθειας των κυττάρων,
• την παρουσία ορμονικών υποδοχέων,
• την ύπαρξη νέκρωσης.

Τα στοιχεία αυτά βοηθούν την ιατρική ομάδα να διαμορφώσει το θεραπευτικό πλάνο.

Χειρουργική αντιμετώπιση: ογκεκτομή ή μαστεκτομή

Το πρώτο βήμα είναι κατά κανόνα χειρουργικό. Στην επέμβαση διατήρησης του μαστού αφαιρείται η βλάβη μαζί με ένα περιθώριο υγιούς ιστού. Οι λεμφαδένες συνήθως δεν χρειάζεται να αφαιρεθούν, σύμφωνα με την American Cancer Society.

Η απλή μαστεκτομή προτείνεται, κατά την ίδια πηγή, όταν η περιοχή του DCIS είναι πολύ μεγάλη, όταν υπάρχουν πολλές ξεχωριστές εστίες στον ίδιο μαστό ή όταν δεν επιτυγχάνονται καθαρά όρια ύστερα από επανεπέμβαση. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να γίνει και βιοψία φρουρού λεμφαδένα.

Πότε προστίθεται ακτινοθεραπεία

Η ακτινοθεραπεία ακολουθεί συνήθως την επέμβαση διατήρησης του μαστού. Στόχος της, όπως γράφει η American Cancer Society, είναι να μειώσει την πιθανότητα να επανεμφανιστεί η νόσος στον ίδιο μαστό, είτε ξανά ως DCIS είτε ως διηθητικός καρκίνος. Η ίδια πηγή αναφέρει ότι, σύμφωνα με μελέτες, όταν η επέμβαση διατήρησης συνδυάζεται με ακτινοθεραπεία, η επιβίωση είναι ίδια με εκείνη της μαστεκτομής.

Η Mayo Clinic εξηγεί ότι η ακτινοβολία μπορεί να αφορά ολόκληρο τον μαστό ή μόνο ένα τμήμα του, ανάλογα με την ηλικία, το μέγεθος και τον βαθμό της βλάβης και την κατάσταση των ορμονικών υποδοχέων. Στην ελληνική σελίδα που αναφέραμε, η ενότητα για την ακτινοβολία μαστού με καρκίνο in situ διευκρινίζει ότι συνιστάται μετά από επέμβαση διατήρησης, ενώ δεν απαιτείται σε όσες υποβάλλονται σε μαστεκτομή.

Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου η παράλειψή της μπορεί να συζητηθεί. Η American Cancer Society αναφέρει ως τέτοιες τις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας ή με σοβαρά προβλήματα υγείας, ιδίως όταν πρόκειται για μικρή περιοχή DCIS χαμηλού βαθμού κακοήθειας με επαρκή καθαρά όρια. Η απόφαση είναι εξατομικευμένη και λαμβάνεται μαζί με την ιατρική ομάδα.

Ο ρόλος της ορμονοθεραπείας

Όταν το DCIS έχει θετικούς ορμονικούς υποδοχείς, μπορεί να προταθεί ορμονοθεραπεία μετά το χειρουργείο ή την ακτινοθεραπεία. Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, φάρμακα που μπλοκάρουν τα οιστρογόνα, όπως η ταμοξιφαίνη ή οι αναστολείς αρωματάσης, χρησιμοποιούνται για να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής και εμφάνισης νέου καρκίνου του μαστού. Η American Cancer Society σημειώνει ότι οι αναστολείς αρωματάσης αφορούν γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση. Το αν θα δοθεί τέτοια αγωγή, ποια και για πόσο, το ορίζει αποκλειστικά ο θεράπων ιατρός.

Ερωτήσεις που αξίζει να θέσετε στον γιατρό σας

• Ποιος είναι ο βαθμός κακοήθειας και ποια η έκταση της βλάβης στη βιοψία μου;
• Είναι το DCIS θετικό σε ορμονικούς υποδοχείς;
• Είμαι υποψήφια για επέμβαση διατήρησης του μαστού ή προτείνεται μαστεκτομή, και γιατί;
• Χρειάζεται ακτινοθεραπεία στην περίπτωσή μου, σε ολόκληρο τον μαστό ή σε τμήμα του;
• Ποια παρακολούθηση θα ακολουθήσει μετά τη θεραπεία;

Το καρκίνωμα in situ είναι μια διάγνωση που εντοπίζεται νωρίς, συνήθως χάρη στον προληπτικό έλεγχο. Η σωστή ενημέρωση για το τι σημαίνει ο όρος βοηθά να συζητήσετε με ψυχραιμία τις επιλογές σας με τον ειδικό που σας παρακολουθεί.

Πηγές

• American Cancer Society, Ductal Carcinoma In Situ (DCIS). https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/about/types-of-breast-cancer/dcis.html
• American Cancer Society, Treatment of Ductal Carcinoma In Situ (DCIS). https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/treatment/treatment-of-breast-cancer-by-stage/treatment-of-ductal-carcinoma-in-situ-dcis.html
• Mayo Clinic, Ductal carcinoma in situ (DCIS): Diagnosis and treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dcis/diagnosis-treatment/drc-20371895

Σχετικοί οδηγοί

Ηπατεκτομή: πότε χρειάζεται και πώς αναγεννάται το ήπαρΗ ηπατεκτομή, δηλαδή η χειρουργική αφαίρεση τμήματος του ήπατος, ακούγεται συχνά τρομακτική. Το ήπαρ είναι ζωτικό...Σκληρό εξόγκωμα στο κεφάλι χωρίς χτύπημα, πότε θέλει γιατρόΈνα εξόγκωμα στο κεφάλι που μοιάζει με καρούμπαλο, αλλά εμφανίστηκε χωρίς να έχει προηγηθεί χτύπημα, συνήθως...Λαπαροσκοπική επέμβαση: τι να περιμένετε από την ανάρρωσηΌταν ο γιατρός προτείνει μια επέμβαση «με λαπαροσκόπηση», οι περισσότεροι ασθενείς έχουν τις ίδιες απορίες: πόσο...