Κυστεοκήλη και πρόπτωση μήτρας: συμπτώματα και επιλογές

Πολλές γυναίκες περιγράφουν για καιρό ένα αίσθημα βάρους ή πίεσης στην περιοχή της πυέλου πριν αναζητήσουν ιατρική γνώμη. Η πρόπτωση των πυελικών οργάνων δεν είναι ένα ασαφές ενόχλημα, αλλά μια κατάσταση με αναγνωρισμένα συμπτώματα, καταγεγραμμένους παράγοντες κινδύνου και επιλογές αντιμετώπισης που ξεκινούν από πολύ απλά μέτρα.

Τι σημαίνει πρόπτωση πυελικών οργάνων

Το βρετανικό NHS περιγράφει την πρόπτωση ως την κατάσταση στην οποία η μήτρα, η ουροδόχος κύστη ή το έντερο προβάλλουν προς τον κόλπο, επειδή οι ιστοί που τα στηρίζουν έχουν χάσει μέρος της αντοχής τους. Στην ίδια πηγή αναφέρεται ότι η πρόπτωση ταξινομείται με αριθμό από 1 έως 4, ανάλογα με τη βαρύτητά της.

Η Mayo Clinic εξηγεί ότι η πρόπτωση της μήτρας εμφανίζεται όταν οι μύες και οι σύνδεσμοι του πυελικού εδάφους τεντώνονται και αποδυναμώνονται, ώσπου να μη στηρίζουν πια επαρκώς το όργανο. Σημειώνει επίσης ότι σπάνια εμφανίζεται απομονωμένη: συχνά συνυπάρχει με προβολή της κύστης προς το πρόσθιο κολπικό τοίχωμα ή με προβολή του ορθού προς το οπίσθιο.

Πώς εκδηλώνεται η κυστεοκήλη

Η Mayo Clinic ορίζει την πρόπτωση του πρόσθιου κολπικού τοιχώματος ως τη μετατόπιση της ουροδόχου κύστης από τη θέση της στην πύελο, με πίεση προς το πρόσθιο τοίχωμα του κόλπου. Στις ήπιες μορφές μπορεί να μην υπάρχει κανένα σύμπτωμα. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, τα συνηθέστερα είναι:

• αίσθημα πληρότητας ή πίεσης στην πύελο και στον κόλπο,
• διόγκωση ιστού μέσα στον κόλπο που η γυναίκα βλέπει ή ψηλαφά,
• δυσκολία στην πλήρη κένωση της κύστης,
• ακράτεια ούρων,
• επιδείνωση των ενοχλημάτων μετά από παρατεταμένη ορθοστασία.

Το NHS προσθέτει, για την πρόπτωση γενικότερα, το αίσθημα βάρους ή δυσφορίας στην κάτω κοιλιακή χώρα, τον πόνο ή τη δυσφορία κατά τη σεξουαλική επαφή, τη δυσκοιλιότητα και τη διαφυγή μικρής ποσότητας ούρων στον βήχα, στο φτέρνισμα ή στην άσκηση. Στην ελληνική ουρολογική πράξη η κυστεοκήλη περιγράφεται ως κήλη της ουροδόχου κύστης, ενώ η ορθοκήλη αφορά το έντερο και το ορθό, δύο καταστάσεις που μπορεί να συνυπάρχουν στην ίδια ασθενή.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο

Οι πηγές συγκλίνουν σε μεγάλο βαθμό. Το NHS αναφέρει την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, το αυξημένο βάρος, τη μακροχρόνια δυσκοιλιότητα με προσπάθεια κένωσης, τον επίμονο βήχα και προηγούμενες πυελικές επεμβάσεις όπως η υστερεκτομή. Προσθέτει ότι ορισμένες κληρονομικές παθήσεις του συνδετικού ιστού, όπως το σύνδρομο υπερκινητικότητας των αρθρώσεων, το σύνδρομο Marfan και τα σύνδρομα Ehlers-Danlos, αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης.

Η Mayo Clinic επισημαίνει τον κολπικό τοκετό, ιδιαίτερα όταν έχει γίνει με εμβρυουλκό, την ηλικία και την εμμηνόπαυση με τη μείωση των οιστρογόνων, την παχυσαρκία, το ιστορικό υστερεκτομής και τη γενετική προδιάθεση για ασθενέστερους συνδετικούς ιστούς. Αναφέρει επίσης τον χρόνιο βήχα, για παράδειγμα λόγω καπνίσματος, και την άρση βαρών ως καταστάσεις που αυξάνουν την πίεση στο πυελικό έδαφος.

Τι δείχνουν τα δεδομένα για την άσκηση του πυελικού εδάφους

Ανασκόπηση Cochrane για τη συντηρητική αντιμετώπιση της πρόπτωσης κατέληξε ότι υπάρχουν πλέον ενδείξεις θετικής επίδρασης της εκπαίδευσης των μυών του πυελικού εδάφους, τόσο στα συμπτώματα όσο και στη βαρύτητα της πρόπτωσης. Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι η εκπαίδευση αυξάνει κατά 17% την πιθανότητα βελτίωσης του σταδίου της πρόπτωσης σε σύγκριση με την απουσία εκπαίδευσης, και ότι και οι τρεις μελέτες που μέτρησαν συμπτώματα έδειξαν μεγαλύτερη βελτίωση στην ομάδα που εκπαιδεύτηκε.

Η ίδια ανασκόπηση σημειώνει και τους περιορισμούς: τα δεδομένα για τα συμπτώματα δεν μπόρεσαν να συνδυαστούν μεταξύ των μελετών και λείπουν μελέτες τόσο για τις αλλαγές στον τρόπο ζωής όσο και για την πρόληψη. Με άλλα λόγια, η εκπαίδευση του πυελικού εδάφους αποτελεί λογική πρώτη επιλογή, αλλά η έκταση του οφέλους διαφέρει από περίπτωση σε περίπτωση και η καθοδήγηση από ειδικό είναι απαραίτητη.

Συντηρητικές επιλογές πριν από κάθε σκέψη χειρουργείου

Το NHS κατατάσσει στις μη χειρουργικές επιλογές τη φυσικοθεραπεία με εκπαίδευση των μυών του πυελικού εδάφους, τους κολπικούς πεσσούς υποστήριξης και την ορμονική αγωγή. Η Mayo Clinic προσθέτει πρακτικά μέτρα που στοχεύουν στη μείωση της πίεσης προς το πυελικό έδαφος: αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας με επαρκή υγρά και φυτικές ίνες, αποφυγή της άρσης βαρών και έλεγχο του χρόνιου βήχα, μεταξύ άλλων με διακοπή του καπνίσματος.

Τα μέτρα αυτά δεν είναι εναλλακτική λύση απέναντι στην ιατρική αξιολόγηση, αλλά μέρος της. Συζητούνται και εφαρμόζονται παράλληλα με την παρακολούθηση, ώστε να φανεί αν τα συμπτώματα υποχωρούν ή αν χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.

Πότε μπαίνει στη συζήτηση η χειρουργική αντιμετώπιση

Το NHS αναφέρει ότι η χειρουργική αντιμετώπιση εξετάζεται όταν η πρόπτωση είναι σοβαρή, και σημειώνει ότι η τοποθέτηση κολπικού πλέγματος δεν εφαρμόζεται πλέον στο βρετανικό σύστημα υγείας, παρά μόνο όταν δεν υπάρχει εναλλακτική. Αυτό δείχνει πόσο σημαντική είναι η αναλυτική συζήτηση της τεχνικής με τον θεράποντα ιατρό, πριν από οποιαδήποτε απόφαση.

Στην Ελλάδα, εξειδικευμένα κέντρα ελάχιστα επεμβατικής ουρολογικής χειρουργικής παρουσιάζουν αναλυτικά τις τεχνικές που εφαρμόζουν για την πρόπτωση μήτρας, όπως η λαπαροσκοπική και η ρομποτική ιεροκολποπηξία, μαζί με τις συντηρητικές επιλογές των ασκήσεων και των πεσσών. Η επιλογή μεθόδου είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από τη βαρύτητα της πρόπτωσης, τα συμπτώματα, την ηλικία και το συνολικό ιστορικό της γυναίκας.

Πότε αξίζει να ζητήσετε ιατρική γνώμη

Η Mayo Clinic συνιστά επικοινωνία με γιατρό όταν τα συμπτώματα ενοχλούν ή επηρεάζουν την καθημερινότητα, και επισημαίνει ότι η πρόπτωση της κύστης μπορεί να σχετίζεται με λοιμώξεις του ουροποιητικού. Σημάδι που δεν πρέπει να αγνοείται είναι η αίσθηση ή η θέα διογκωμένου ιστού στον κόλπο.

Η αξιολόγηση γίνεται με κλινική εξέταση και, όπου χρειάζεται, με συμπληρωματικό έλεγχο. Καμία πληροφορία από το διαδίκτυο δεν υποκαθιστά αυτή την εκτίμηση. Το ουσιαστικό μήνυμα των διεθνών πηγών είναι ότι η πρόπτωση των πυελικών οργάνων είναι συχνή, ότι αντιμετωπίζεται σε διαφορετικά επίπεδα ανάλογα με τη βαρύτητα και ότι η αναβολή της επίσκεψης δεν προσφέρει κάτι.

Πηγές

• NHS, Pelvic organ prolapse. https://www.nhs.uk/conditions/pelvic-organ-prolapse/
• Mayo Clinic, Anterior vaginal prolapse (cystocele). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cystocele/symptoms-causes/syc-20369452
• Mayo Clinic, Uterine prolapse. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/uterine-prolapse/symptoms-causes/syc-20353458
• Cochrane, Conservative management of pelvic organ prolapse in women. https://www.cochrane.org/evidence/CD003882_conservative-management-pelvic-organ-prolapse-women

Σχετικοί οδηγοί

Red light therapy: τι δείχνει η έρευνα και πού σταματάΗ red light therapy έχει περάσει από τα δερματολογικά ιατρεία και τα κέντρα αποκατάστασης στα social...Ανατομική ή ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου: τι κρίνει την επιλογήΌταν ο πόνος στον ώμο δεν αφήνει κάποιον να κοιμηθεί ή να σηκώσει το χέρι για...Bypass ή stent: πώς αποφασίζεται η θεραπεία στη στεφανιαία νόσοΌταν μια στεφανιογραφία δείχνει στενώσεις στις αρτηρίες της καρδιάς, η ερώτηση που κάνουν σχεδόν όλοι οι...