Οξεία χολοκυστίτιδα: βαρύτητα και χρόνος χειρουργείου

Η οξεία χολοκυστίτιδα είναι μια κατάσταση που συχνά ξεκινά ξαφνικά, με έντονο πόνο στην κοιλιά, και οδηγεί πολλούς ανθρώπους στο νοσοκομείο. Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα των ασθενών είναι πότε πρέπει να γίνει χειρουργείο και γιατί σε κάποιους γίνεται άμεσα ενώ σε άλλους αργότερα. Η απάντηση συνδέεται κυρίως με το πόσο βαριά είναι η φλεγμονή και με τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε με απλά λόγια πώς σκέφτονται οι γιατροί όταν εκτιμούν τη βαρύτητα και πώς αυτή επηρεάζει τον χρόνο της χολοκυστεκτομής.

Τι είναι η οξεία χολοκυστίτιδα και γιατί θεωρείται σοβαρή

Σύμφωνα με το NHS, η οξεία χολοκυστίτιδα είναι φλεγμονή της χοληδόχου κύστης και συνήθως συμβαίνει όταν μια πέτρα (χολόλιθος) φράζει τον κυστικό πόρο, δηλαδή το κύριο άνοιγμα της χοληδόχου κύστης. Οι χολόλιθοι είναι πολύ συχνοί: επηρεάζουν περισσότερους από 1 στους 10 ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ οι οδηγίες του NHS Highland αναφέρουν ποσοστό 10 έως 15% του ενήλικου πληθυσμού. Οι περισσότεροι δεν έχουν συμπτώματα και δεν χρειάζονται θεραπεία.

Όταν όμως προκληθεί φλεγμονή, η κατάσταση θεωρείται δυνητικά σοβαρή λόγω του κινδύνου επιπλοκών. Το NHS σημειώνει ότι συνήθως αντιμετωπίζεται στο νοσοκομείο με ξεκούραση, ενδοφλέβια υγρά και αντιβιοτικά, και ότι η έγκαιρη διάγνωση έχει σημασία, γιατί υπάρχει κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα.

Δύο μορφές με διαφορετική βαρύτητα

Ήδη από την αιτία της φλεγμονής, οι γιατροί παίρνουν μια πρώτη ένδειξη για τη βαρύτητα. Το NHS διακρίνει δύο κατηγορίες:

• Λιθιασική χολοκυστίτιδα: η πιο συχνή και συνήθως λιγότερο σοβαρή μορφή, περίπου το 95% των περιπτώσεων. Προκαλείται όταν ο κυστικός πόρος φράζει από πέτρα ή από χολική λάσπη, ένα μείγμα χολής και μικρών κρυστάλλων χοληστερόλης και αλάτων.
• Αλιθιασική χολοκυστίτιδα: φλεγμονή χωρίς πέτρες, λιγότερο συχνή αλλά συνήθως πιο σοβαρή. Εμφανίζεται συνήθως ως επιπλοκή βαριάς ασθένειας, λοίμωξης, σήψης, εγκαυμάτων, σοβαρών τραυματισμών ή σοβαρής αφυδάτωσης και υποσιτισμού.

Η συσσώρευση χολής αυξάνει την πίεση μέσα στη χοληδόχο κύστη και προκαλεί φλεγμονή, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να προστεθεί και βακτηριακή λοίμωξη.

Τα συμπτώματα που βοηθούν στην εκτίμηση

Το κύριο σύμπτωμα, κατά το NHS, είναι ένας ξαφνικός, οξύς πόνος στο δεξί άνω μέρος της κοιλιάς που μπορεί να αντανακλά προς τον δεξί ώμο. Σε αντίθεση με άλλους κοιλιακούς πόνους, συνήθως επιμένει και δεν περνά μέσα σε λίγες ώρες. Η περιοχή είναι ευαίσθητη και η βαθιά αναπνοή μπορεί να επιδεινώνει τον πόνο. Μπορεί να συνοδεύεται από:

• υψηλό πυρετό
• ναυτία και εμέτους
• εφίδρωση και απώλεια όρεξης
• κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών (ίκτερο)

Ο ίκτερος και ο πυρετός είναι στοιχεία που ανησυχούν περισσότερο. Οι οδηγίες του NHS Highland αναφέρουν ότι οι πέτρες μπορεί να περάσουν στον χοληδόχο πόρο και να προκαλέσουν ίκτερο, χολαγγειίτιδα ή παγκρεατίτιδα, καταστάσεις που αλλάζουν τον σχεδιασμό της θεραπείας.

Πώς γίνεται η ταξινόμηση της βαρύτητας στην πράξη

Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, με γνωστότερες τις Tokyo Guidelines, ταξινομούν την οξεία χολοκυστίτιδα σε βαθμούς ήπιας, μέτριας και σοβαρής νόσου, συνδυάζοντας κλινικά, εργαστηριακά και απεικονιστικά ευρήματα. Στην καθημερινή πράξη αυτό σημαίνει ότι ο γιατρός δεν κρίνει μόνο από τον πόνο, αλλά εξετάζει τη φλεγμονή τοπικά, την ένταση της συστηματικής αντίδρασης του οργανισμού και το αν επηρεάζονται άλλα όργανα.

Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει συχνά το σημείο Murphy: ο γιατρός πιέζει την κοιλιά κάτω από το πλευρικό τόξο και ζητά βαθιά εισπνοή. Καθώς η χοληδόχος κύστη κατεβαίνει, ο ασθενής με χολοκυστίτιδα νιώθει ξαφνικό πόνο. Ακολουθούν αιματολογικές εξετάσεις και υπερηχογράφημα, όπως περιγράφεται και στη σελίδα για την οξεία χολοκυστίτιδα του Δρ. Ιωάννη Μίντζηρα, όπου αναφέρεται ότι σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί αξονική τομογραφία ή MRCP/ERCP, όταν υπάρχει υποψία προβλήματος στα χοληφόρα.

Τι σημαίνει η βαρύτητα για τον χρόνο της χολοκυστεκτομής

Οι οδηγίες του NHS Highland είναι σαφείς ότι η οριστική θεραπεία των συμπτωματικών χολολίθων είναι η χολοκυστεκτομή και ότι, ιδανικά, ο ασθενής με οξεία χολοκυστίτιδα πρέπει να χειρουργείται στην ίδια νοσηλεία. Αναφέρουν επίσης ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να στηρίζουν μη χειρουργικές μεθόδους, όπως φάρμακα διάλυσης λίθων ή λιθοτριψία, για την οριστική αντιμετώπιση.

Η βαρύτητα όμως παίζει ρόλο. Σύμφωνα με τη σελίδα του χειρουργού, η απόφαση για το πότε θα γίνει η επέμβαση βασίζεται σε:

• πόσο νωρίς αξιολογείται ο ασθενής μετά την έναρξη των συμπτωμάτων
• τη βαρύτητα της φλεγμονής
• τη συνολική κατάσταση του ασθενούς και τον αναισθησιολογικό κίνδυνο
• το αν υπάρχει υποψία επιπλοκής ή λίθου στα χοληφόρα

Όταν υπάρχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις, προτιμάται πρώιμη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή στην ίδια νοσηλεία. Σε πολύ βαριά νόσο ή σε ασθενείς υψηλού κινδύνου, η επέμβαση μπορεί να αναβληθεί ώσπου να σταθεροποιηθεί η κατάσταση. Η επιλογή είναι πάντα εξατομικευμένη και δεν υπάρχει ένας κανόνας για όλους.

Πότε να ζητήσετε ιατρική βοήθεια

Το NHS συστήνει άμεση επικοινωνία με γιατρό αν εμφανίσετε ξαφνικό και έντονο κοιλιακό πόνο, ειδικά αν κρατά περισσότερο από λίγες ώρες ή συνοδεύεται από ίκτερο και υψηλό πυρετό. Οι οδηγίες του NHS Highland σημειώνουν επίσης ότι, μετά από ένα επεισόδιο χολικού κολικού, νέα επεισόδια είναι συχνά, με κίνδυνο περίπου 50% τον χρόνο και 1 έως 2% τον χρόνο για επιπλοκές.

Η κατανόηση της βαρύτητας βοηθά τον ασθενή να καταλάβει γιατί η ομάδα θεραπείας επιλέγει άμεσο ή καθυστερημένο χειρουργείο. Η τελική απόφαση λαμβάνεται από τον θεράποντα χειρουργό, με βάση την πλήρη εικόνα κάθε ανθρώπου.

Πηγές

• NHS, Acute cholecystitis
  – NHS. https://www.nhs.uk/conditions/acute-cholecystitis/
• NHS, Gallstone disease (Guidelines). https://www.rightdecisions.scot.nhs.uk/tam-treatments-and-medicines-nhs-highland/adult-therapeutic-guidelines/surgical/gallstone-disease-guidelines/

Σχετικοί οδηγοί

Ηπατεκτομή: πότε χρειάζεται και πώς αναγεννάται το ήπαρΗ ηπατεκτομή, δηλαδή η χειρουργική αφαίρεση τμήματος του ήπατος, ακούγεται συχνά τρομακτική. Το ήπαρ είναι ζωτικό...Σκληρό εξόγκωμα στο κεφάλι χωρίς χτύπημα, πότε θέλει γιατρόΈνα εξόγκωμα στο κεφάλι που μοιάζει με καρούμπαλο, αλλά εμφανίστηκε χωρίς να έχει προηγηθεί χτύπημα, συνήθως...Λαπαροσκοπική επέμβαση: τι να περιμένετε από την ανάρρωσηΌταν ο γιατρός προτείνει μια επέμβαση «με λαπαροσκόπηση», οι περισσότεροι ασθενείς έχουν τις ίδιες απορίες: πόσο...